يوه ورځ
راته وويل انديال داسې
لږ ارام شه
لږ ګوښه شه او پام وکړه
له تا سره څه دې? څه لرې?
له تاسره څومره شتمنې ده?
له تاسره څومره زور او ځواک دى?
ټول هغه څه وسنجوه چې ستا تر واک لاندي دي، ته ورباندي ناز وياړ او باور لرې
څومره ډګرۍ لرې?
څومره لؤست يا مطالعه لرې?
ستا هغه ټوله مادې او معنوې شتمني څه او څومره ده?
هر څومره چې ده، بس دا ياد ولره چې هغه ته نه ئې، هغه ستا د ستا والې ارزښت نه دى!

ستا ارزښت دا نه دى چې ستا ملګرې کليوال تاته څه وايي يا ستا چاپلوسې کؤې يا ستا مخالفت او غيبت کؤې بهتان در پسي وايي يا خندا در باندي کؤې، وياړ در باندي کؤې يا رټي دې دا ټول ستا کره سهې ارزښت نه دى.

څه دى ستا کره رشتيا ارزښت?

له دې ټولو مادې او معنؤې، کمالي، رواجي سياسي او ټولنېزو شتمنو څخه ستا برداشت او رويه ستا کره رښتیا ارزښت دى.
ستا هغه رويه چې له دې نيستې يا هستې، شتمنيو او زور څخه درته پيدا شؤې، هغه انګيرنه، هغه پټ سوچ او فکر چې تاته پيدا شوى همهغه ستا ارزښت دى او همهغه ستا ارزښت ټاکي.

ستا په ژوند کي لومړى ختا ګام هغه وه چې تا فکر وکړ، چې شتمنې او لؤړه رتبه زما ارزښت دى او معيار دى، له عيش عشرته ډک ژؤند زما ارزښت او معيار دى. خپل لؤړ تابه دې څه دلته معامله کړ، د ځان ارزښت دې تعين کړ، ځان دې وپلوره.
بل ختا ګام دې دا وه چې
فکر دې وکړ او پرېکړه دې وکړه چې د پوهنتون څو کاغذونه زما ارزښت او معيار دى، دڅو کسانو خوى خپلول زما ارزښت او معيار دى. دهغو په حصول پسي دې ټولې هڅې وکړي هر څه چې دې له وسه کېدل همدومره دې ځان پسې ستړى کړ. څه دې تر لاسه کړل ډېر دې وبايلل. دختا ګانو په دلدل کي پسې کېؤتې لکه يو قيمار باز د ځان ارزښت پلورلو په معاملاتو کي سر ګرم شؤې
ځکه دې نو نور او نور د ختا ګامونه واخیستل او توجهې دې ځانته وتراشلې چې پر شيانو يا خلکو واکنې ستا د ارزښت معيار دى.
خو رښتيا دادى چې پرله پسې دې دژؤند ختا ګامونه اخيستې له هوسا سيده روڼا لاري په کږوږو لارو ولاړي، خپله زندګې له خپلوانو سره روابط دې له زهرو ډک کړل
اوس ستا رهجان ستا فکر ستا روان داسي دى چې غواړي د تسلط دايره دې پراخه شې غواړي ډېر شيان ولري، خو
حقیقت دادى چې تا خپل ارزښت ورک کړى، خپل ارزښت دې معامله کړى او خپله د تشدد په انتها کي يې، مګر د عدم تشدد چيغو او فلسفو باندي دې دونيا په سر اخيستي،

لږ پام وکړه، څوک چې له خپل ځان سره دومره بې باکه او تشدد کونکى شي يا وي نو د هغه د عدم تشدد شعار او چيغه به څه مانا څه پايله ولري?
پر شيانو د واکمني او پر ټولنه د برلاسي توب فکر خپله ذاتا تشدد دى،
هره لزه هره ګړۍ چې ته پر کوم څه د ملکيت دعوه کونکي يا خواهش لرونکى شي نو دا ددې ثبوت دى چې اوس متشدد يې، تشدد در پکي پاريدلى دى
تر يوه بريده به ستا په هغه تشدد د قدرت قانون سترګي پټې کړي چې ستا د ورځنې ژؤند اړتيا ده او يوازي تر ځينو شيانو پورې محدود دى
مګر
ستا دا د واکمني او برلاسي خواهش او غوښتنه چي پر خلکو پر انسانانو برلاسى او مالک اوسي، پر سړيو، ښځو او جنکيانو بادار اوسي، دهغو له جسمونو خپله جنسي او هؤسي تږه ماته کړې، پر هغو له حاکميت څخه خپله ايغو(ايګو يا انا) تغذيه کړې، دا د تشدد له سرو کرښو اوښتل دي

تشدد او حکمت دوه متضاد خويونه دي، دوه متضاد ارتعاشات دي، دوه متضاد خاصيتونه دي، دوه مخالف قوتونه دي.

ستا د مغزو لوښى يا کمپيوتر له دې دواړو څخه د يوه لپاره پر يو وخت عيار دى، يوازي يو چلولى شي، يوازي يوه پروګرام ستا دمغزو کمپيوټر پړتال کولى شي خو په يو سر يو مغزو کي، يوه تخت يوه ارګ يوه پاچاهي کې هېڅکله يو مهال دوه متضاد واکداران نشې کيداى

يا خو بايد خپل د مغزو تاځ او تخت حکمت (سديانا) ته خوشى کړې، تر څو د مغزو خونې دې يو پر بل پسې وړانګيني شي له وړانګو پيمانه شي د وړانګو غښتلى لؤړ تاځ او پړى يا کيبل (عقال) جوړ کړې تا له کايناتي کړان (عقل) سره ونښلؤې د ټول کاينات او تر کايناتو شاته رازونو خبر شې، ورباندي پوهه شې د نړۍ شتمن با سړکونه ارام خوشحال بريالى انسان شي، د ژوند له ټولو مجبوريتونو خپلواک شي، ټول مجبوريتونه تاته اړ شي ته د کاينات په هره ذره هر بڅرې کي ځاى شي له تا بد ورک شي، ته هرځاى هر خوا ښه ويني، ته د يو داسي پړاؤ ته داخل شي چي نه ئې الفاظ ليکلى شي نه داسي خبري شته چې بيان ئې کړې ته يوازي په خير پسي خير ګوري او حس کؤي له حسه ئې هااااااغه خؤند او لذت اخلي چې يوازي دا ويلى شو چې بس خير+خير+خير ضرب ✖ لايتنايي خير

#اويابه
يا به د خپلو مغزو کمپيوتر ايغو(نا) او تشدد ته سپاري چې ستا د مغزو لؤړې خوني تل ويدي پاته شې، بس د بدن په خؤندونو هؤسونو پسي ټول ژؤند سرګردانه غلام اوسې، بس لکه يو خر له سل بارونو ورسته چيرته د جنسې تږې تسکين وکړې، لکه مچ کرۍ ورځ دې کار د يو بل له مرداريو سره وي، لکه غوماشه يو بل وچيچي پټ زهر ور داخل کړي، لکه سپى خپل پردې ته وغاپې، لکه چرمش څوک وداړي، لکه وحشي ځناور نور ځناور وخورې، لکه وئنه (سپين ميږتون رنګه حشره) کمونستان شو، لکه غوايې د نور ځغ راباندې کيږدي شيديارې راباندي وکړي ورسته مو حلال کړي، لکه جنګي سپيان شو نور مو وجنګوې موږ يو بل سرې ويني کړو، لکه د لاندي مږان شو چې نور مو ښه چاغ کړې ورسته خپلې معدې څخه ډکي کړي، لکه قصابان شو چې حيوانان او انسانان حلالؤ خرڅو د نورو له وژلو غؤښو خرڅؤلو خپل رزق او ارزښت تعينؤو، يا لکه زمريان شو هر حلال مردار خورو داړو تل مو روزي له مخه موږ پسي له شا شو اخر يوه ورځ ځنګل کي يا د نورو ځناورو خوراک شو د زړښت په ذليل عذاب او درد کي ومرو
خو
د ژوند تر اخره هېڅکله له مادي محدوتيا ونه وزو تل لکه ملحد (محدود پنځپال) فکر خيال مو دلته په وجود کي راګير وي د عقل دعوې کؤ خو اصلا د عقل د وړانګو يا نور بڅرى مو سر کي نه وي

#نواىپاله
بې شکه پال شه مګر سدپال شه حکمتپال شه خپل ارزښت دې هېڅکله بيروني نه بلکه داخلي خپل ژان (جان) وټاکه هغه ژان، هغه ژواک، هغه ارزښت چي هېڅ بېلګه نلرې هېڅ ختا نلري هېڅ ستړيا نلرې، هيڅ غم نلرې هيڅ مجبوري نلري ،هيچا ته بي له ربه هېڅ ډؤل اړتيا نلري
همهغه ستا ارزښت دى
#اى_پاله
تاته ما د خبرو په پيل کې يوه خبره وکړه چې
ستا ارزښت له ټولو مادې او معنوې شتمنيو څخه يوازي ستا رويه ټاکې
هغه رويه چې تر بل هر چا تاته ښه مالومه ده چې تا هغې زړي سپين سرې ته سل افغانۍ ونيؤې او بيا دې انځور ورسره واخيست، هغې پيغلي ته دې دمرستي وعده ورکړې، هغې بلې پيغلي ته دې ويلي چې مينه درسره لرم، خلکو ته وايي د وطن او ملت غمخوار يم، مسجد کي اول صف کي دريږي چي خورا ښه مسلمان يم، همداسي ستا ټول کړه وړه ستا ټول کردار

مګر دا ټول هره يوه کړنه له شا يوه انګېزه لري، يو نيت لرې، يوه پرېکړه لري، هره کړنه يو انګير لري، يو مخفي مقصد لري چې هغه ستر ذوالجلال او تاته تر بل هرچا ښه مالوميږي

نووووو
کچيري ستا رويه ،ستا انګير ستا فکر ستا نيت ستا پرېکړه د ايغو (ايګو) يا انا يا نفس او تشدد پر بنسټ وي نو د ځناورو په کچه ارزښت لري، بس خپلې ايغو به پړى درکې اچؤلى وې لکه دسپي غوندي به دې کارؤ.
نوو که داسي وې رب دې ترې خلاص کړه، خو رب به دې هله خلاصؤې چې رب درکړى مغزي کمپيوټر دې سديا (حکمت) ته خالي کړې

او کچيري له ټولو مادې او معنوې شتمنيو څخه ستا رويه برداشت، نيت انګير فکر پرېکړه، هوډ او تکل له ايغو څخه يوغا وي ياني له نفس څخه بغاوت وي، له ايګو څخه بغاوت وي، د سديا په لور حرکت وي، په موخه د حکمت وي، په لار د بشپړتيا او اسلاميت وي، د آريانا په لؤړ نيت وي نوووو
نېکمرغه دې وي تل نېکمرغي او رښتنې بريا تاته، دزړه سکون دې ستا مبارک وي، ستا ارزښت تر جهان او کايناتو لؤړ دى زه نشم کؤلى ستا ارزښت لپاره کوم کچ يا مقياس ولرم
ادریس خلیل
حکمت پالنه!
له پرېکړنپوهې
څانګه : آريانا
لاندي څانګه :آنديانا، آندي روزنه