کړ – وکړ ?
کړه – وکړه?
کړل – وکړل ?

دا پورتنۍ بېلګې په ساده بشپړ تېرمهال (past simple) کې د ‘کول’ اوړون بڼې دي، خو په یو شکل کې یې صرفي تاړی ‘و’ مخته راځي او بل کې نه ورسره راځي. زه پر دې زیاته وراشه نه کول غواړم چې دغه صرفي تاړی (و) د پښتو په کومو حالتونو کې کارېږي، خو دومره باید یاده شي چې دلته (په ساده بشپړ تېرمهال) دا څرګندوي چې یوه کړنه یا چار په بشپړ ډول او یو ځل ترسره شوې ده.
له دې دا پوښتنه راپورته کېږي چې کله دغه یاد تاړی ورزیاتېږي او کله نه.
دغه سکالو (موضوع) په ساده بشپړ تېرمهال کې له هغو تړښتي یا ترکیبي کړونو سره تړاو لري چې له ‘کول’ او یو بل ویي رغېدلی وي لکه نوم + کول، ستاینوم + کول یا کړول (قید) + کول.

که چېرې تړښتي کړ له یو نوم او کول جوړ وي، نو بیا د ‘کول’ سټې ته په ساده بشپړ تېرمهال کې ‘و’ تاړی ورزیاتېږي.
په دې ډول کړونو کې راځي:
نوم + کول (noun + kawal)
کار کول
فکر کول
پوښتنه کول
انتظار کول
تېروتنه کول
سپیناوی کول

بېلګې:
ما پرون ډېر کار وکړ.
ما له تا یوه پوښتنه وکړه.
هغې له ما څو سوالونه وکړل.

که چېرې تړښتي کړ له یو ستاینوم/کړول او کول جوړ وي، نو بیا د ‘کول’ سټې ته په ساده بشپړ تېرمهال کې ‘و’ تاړی نــــه ورزیاتېږي.

ستاینوم + کول (adjective + kawal)
په دې ډول کړونو کې راځي:
سړول (سوړ کول)
خوږول (خوږ کول)
خوشالول (خوشال کول)
ګرمول (ګرم کول)
ډېرول (ډېر کول)
خپرول (خپور کول)

بېلګې:
ما ننګیال خوشال کړ. (ناسم: خوشال وکړ)
هغه په متن کې دغه نومونه ورزیات کړل. (ناسم: ورزیات وکړل)
ما اوبه سړې کړې. (ناسم: سړې وکړې)

کړول + کول (adverb + kawal)
په دې ډول کړونو کې راځي:
پورته کول
ښکته کول
پورې کول
رامنځته کول
رامخکې کول
شاته کول
وړاندې کول

بېلګې:
ما یو نوی کاریال (اپلیکشن) راښکته کړ. (ناسم: راښکته وکړ)
ما یو څو کتابونه انټرنېټ ته پورته کړل. (ناسم: پورته وکړل)
جمیلې یوه اړینه پوښتنې د بحث لپاره وړاندې کړه. (ناسم: وړاندې وکړه)

لیکوال: کامران منګل